Кирушева Л.В.
Кӧрткерӧс районса «Коми войтырлӧн» чукӧртчӧм дырйи сёрни (10.11.2016 во)

Видза оланныд, пыдди пуктана войтыр, дона гӧсьтъяс!
2016 воын «Коми войтыр» ӧтмунӧмын лоины ыджыд тӧдчана чукӧртчӧмъяс. Медводз урасьӧм 12-14-ӧд лунъясӧ юркарын муніс Коми войтырлӧн  ХI Чукӧртчылӧм. «Коми войтыр» ӧтмунӧм пасйис 25 во.
Миян районысь чукӧртчылӧм вылӧ ветліс 13 морта делегация, кодӧс бӧрйис кольӧм вося конференция. Сикт-каръясысь воӧм делегатъяс сёрнитісны сы йылысь, кутшӧм удж колӧ вӧчны, мед республикаса йӧзлы, а торйӧн нин сиктсалы, позяс шогтӧг овны да уджавны.
Мед унджыкӧн вермисны сёрнитны мӧд луннас, делегатъяс зілисны секцияясын. Вӧлі куим секция. «Коми кыв, йӧзӧс велӧдӧм, культура да СМИ» секцияын зілисны Анжелика Никифорова, Игорь Кирушев, Алексей Ген, Василий Кирушев. «Традиционнӧя вӧр-ваӧн вӧдитчӧм да экология» йылысь сёрнитісны Любовь Кирушева да Станислав Коюшев. Ме вӧзйи вӧчны уджъяс Эжва ю пелькӧдӧм да джудждӧдӧм могысь. И со Госсӧветлӧн президиум видлаліс тайӧ юалӧмсӧ и не сӧмын Эжва аслас посни вожъяснас, но и Печӧра ю кузя.
«Сикт да войтыр» секцияӧ пырӧдчисны Афанасий Габов, Анастасия Голубенко, Христина Гевейлер, Михаил Габов да Надежда Старцева. Урасьӧм 13-ӧд лунӧ лои бӧрйӧма 12 мӧрта Президиум. Веськӧдлысьӧн лои бӧрйӧма Галина Габушева. Президиумӧ бӧрйисны 12 мортӧс. На лыдын Кӧрткерӧс районысь Ыджыдвиддзын олысь Афанасий Габовӧс да менӧ, Любовь Кирушеваӧс.
Ичӧт грезд да сиктлӧн олӧм-вылӧм йылысь сёрнитіс Важкуръяысь Надежда Старцева. Сійӧ индіс, мый колӧ вӧчны, медым олӧмыс сиктын эз кус, мед эз вӧвны уджтӧмалысьяс, мед чужис унджык кага, мед вӧлі сикт Сӧвмӧдан торъя Уджтас.
Коймӧд лунӧ муніс кывкӧрталан чукӧртчылӧм, Съездлысь вӧзйӧмъяс да резолюция видлалӧм-примитӧм. «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Уставӧ вӧлі пыртӧма вежсьӧмъяс.
Лӧддза-нӧмъя тӧлысьӧ Финляндияын Лахти карын муніс фин-йӧгра войтырлӧн сизимӧд Конгресс, коді чукӧртліс матӧ 600 мортӧс. Делегатъяс лыдын вӧліны: энечъяс, эстонечъяс, финнъяс, венгръяс, ингерманландечъяс, ижора, карелъяс, хантъяс, коми, квентъяс, ливъяс, манси, мариечъяс, мокша да эрзя, ненечъяс, нганасанъяс, саамъяс, коми-пермякъяс, сету, удмуртъяс, вепсъяс да водь. Комиысь делегация вӧлі медыджыд и пыртчис став тематическӧй секция уджӧ, зілисны модераторъясӧн да шӧр докладчикъясӧн. Кӧрткерӧс районысь ветлім куимӧн: ме кыдзи бӧрйӧм морт, Одыбысь Михаил Габов, кыдз том йӧзлӧн «МИ» котырысь делегат, Ыджыдвиддзысь Афанасий Габов, кыдзи наблюдатель. Конгреслӧн помшуӧмӧн лои ставмирса фин-йӧгра войтырлӧн резолюция примитӧм. Муніс фин-йӧгра войтырлӧн консультативнӧй Комитетлӧн заседание, кӧні бӧрйӧма выль веськӧдлысь. Тайӧ Карелияысь Татьяна Клеерова. Комиысь комитетӧ пырисны Галина Габушева да Алексей Конюхов. Нёль во мысти фин-йӧгра войтырлӧн кӧкъямысӧд конгресс нуӧдасны Эстонияса Тарту карын.
Таво бара нуӧдім ӧтувъя коми диктант. Гижим Кӧрткерӧс коми культура шӧринын. Кольӧм во дорысь гижысьяслӧн арлыдыс ёна томмис. Коми кыв вылын диктант гижысьяс пиын вӧліны и ыджыд арлыда йӧз, и уджалысьяс (медицинаын, культураын, вӧр-ва видзан юкӧнын, велӧдысьяс, общественникъяс да сідз водзӧ), и томулов-велӧдчысьяс. Ставныс – чужан кыв радейтысьяс, видзысьяс да водзӧ сӧвмӧдысьяс. 
Миян районса «Коми войтырлӧн» бур шедӧдӧм: тайӧ лыжиӧн да лямпаӧн быд вося котралӧм – «Лямпиада».
Октябрын Венгрияын муніс фин-йӧгра войтырлӧн Консультативнӧй комитет, кӧні вӧлі пасйӧма, мый кыв вермас быдмыны да сӧвмыны сэк, кор быдлаын кылӧ: семьяын, гӧстьын, шойччанінын, школаын, лавкаын, культурнӧй  олӧмын, политикаын, удж вылын. Консультативнӧй комитетын зільысьяс пасйисны сэтшӧм нырвизь: весигтӧ национальнӧй республикаясын йӧзлӧн ассьыс кыв тӧдӧм корӧм чиніс, вуджӧны кыв велӧдны ылӧсас, сідз национальнӧй кыв мунӧ мӧд места вылӧ. Сы вӧсна быд республикалы колӧ лӧсьӧдны ассьыс мотивация. Шуам, удж вылын кӧ ковмас сёрнитны комиӧн, то вежсьӧмъяс лоӧны бурлань.  Сідз, татшӧм позянлун вермас сетны коми кыв (да мукӧд кыв) сӧвмӧмын сэтшӧм юкӧн  кыдзи этнотуризм. Тайӧ Комитет вылас вӧлі нӧшта ӧти бур вӧзйӧм: бергӧдчыны образованиелӧн государственнӧй стандартӧ: национально-региональнӧй компонет дорӧ.
Талунъя конференциялӧн шӧр сёрниыс том йӧз олӧм гӧгӧр. Тайӧ абу прӧста. Миян республикаын олысьяслӧн лыдыс чинӧ. Мыйла, торйӧн нин том йӧз, мӧвпалӧны, мый найӧ некодлы оз ковны? Да сы понда, мый оз вермыны бур либӧ сьӧлӧм корӧм серти аддзыны удж. Уна том йӧзлы ӧні овсьӧ сьӧкыдджыка весиг пенсионеръясысь: налӧн кӧть эм пенсия. Мыйла ме тадзи шуа: удж абу, кӧть эм специальносьт. Уджтӧгыд нинӧм вылӧ стрӧитны керка, босьтны строӧитчан места..... Паськыдджыка том йӧзлӧн тӧждъяс йылысь висьталасны делегатъяс.
Движение крепко молодёжью!
Конкурснӧй проектъяс пыр колӧ сӧвмӧдны Кӧрткерӧс районын туризм. Эм мый петкӧдлыны.....
Пасъя, оз бурмы Экология. Абу быд сиктын бур юан ва. Кора бергӧдчыны коми войтырлӧн сӧстӧм ва кузя воддза воясся корӧмъясӧ.  На лыдын 20 во нин корӧны ва ыджыдвидзсаяс. 
Представительствоӧ пырысьяс зілисны уналаын: Кӧрткерӧс районса общественнӧй Сӧветын.  Ветлім Маджа сиктӧ, сы понда мый йӧзыс элясисны лёк юан ва вылӧ да «Маджа СПК» рӧзӧритӧм вылӧ. Волім Лӧкчимдор посёлокӧ. Лӧкчимдорӧ мунан туй медся лёкъяс лыдын районын. Сы понда миян ногӧн и помся жугласьӧ рейсӧвӧй автобус. Пыртчим «ЖКХ» кузя онлайн-сёрнитӧмӧ, кодӧс нуӧдіс Коми Республикаса Общественнӧй палата. Сідзжӧ «Коми вӧйтыр» пырӧдчис «Коми Республикаын чери кыйӧм Правилӧясын выльторъяс видлалӧм» гӧгрӧс пызан сёрниӧ, мый дасьтіс Каналан сӧвет.
Уджалім «Гӧгӧртаслӧн» да «Национальнӧй кӧсйӧмъяс, йӧзсикас туялӧм, йӧз олӧм да оӧйтырсикас кансям» сӧветъясын.
Уна во зілим Леснӧй Сӧветын. Но тайӧ Сӧветыслӧн чукӧртчӧмыс быд во этшаджык. Таво вӧлі дзик ӧти заседание. Ми лыддям, мый эм мый йылысь сёрнитны и чукӧртчыны колӧ быд квартал.
Аддзысьлім да письмӧасим «Монди СЛПК-кӧд». Кывзім налысь вӧрӧн вӧдитчӧм йылысь отчёт, кыдзи пӧртчӧ олӧмӧ йӧзлы отсасян да овмӧс кузя ёртасьӧм.
Сентябрын муніс 10-ӧд республикаса «Гражданскӧй форум». Представительствоӧ пырысьясысь 4 морт зілис форум уджын. Ме зіли «Кольччы республикаӧ» секцияын, кодӧс нуӧдіс Дмитрий Александрович Шатохин. Секциялӧн ӧти корӧмъяс лыдын татшӧм: «Ми лыддям регионса политикаын медтӧдчанаторйӧн бурмӧдны йӧзлысь олӧм (уджалан места, лӧсялан дона оланін, бур туйяс, водзӧ сӧвмӧм медицина, спорт, культура учреждениеяс, асланым турвӧчӧмтор)».
Во чӧж уджалім ӧтвылысь республикаса Юралысьлӧн общественнӧй Приёмнӧйкӧд. Пырччим веськыд линияясӧ. Волім Госдумаса депутат Поневежский дорӧ приём вылӧ. Корим бурмӧдны туйяс да миян районын лӧсьӧдны ӧтка олысь ветеранъяслы оланін.
Июнь медводдза лунӧ пырӧдчим «Кӧляскаяслӧн парадӧ», вӧлім жюриын да сетім «Коми войтырсянь» козин. 
Уналаӧ шыасьлім, медым нэм кежлӧ нимӧдны  Кӧрткерӧс сиктын чужлӧм Николай Семёнович Нестеровӧс. Бура фашистӧс бырӧдӧмысь сылӧн 6 боевӧй орден, на лыдын куим «Краснӧй Знамя» орден. Но мыйлакӧ абу удитӧмаӧсь сетны Сӧветскӧй Союзса герой ним.
Йӧз корӧм серти шыӧдчылім районса власьт дорӧ Аныб вуджӧдчанін кузя. Сідз шусяна «Языческӧй роща» корим пыртны торъя видзан мутасӧ.
Шыӧдчим Кӧрткерӧс муниципальнӧй районса администрация дорӧ, мед нӧшта сетны Коми культура шӧринлы стрӧйбалысь и мӧд судтасӧ.
«Контакт» социальнӧй везйын лӧсьӧдім «Коми войтыр» ӧтмунӧмса Кӧрткерӧс районса котыр, кытчӧ пырӧ 98 морт. Кора ставнытӧ ёнджыка гижны.
Талун сикт-грездса бӧрйӧм йӧз висьталасны-кыпӧдасны ассьыныс  юалӧмъяссӧ, висьталасны и петан туйяс йылысь, став сёрнисӧ лоӧ вынсьӧдӧма резолюцияӧ, мый и лоӧ водзӧ урчитӧм уджӧн.
Ассьым сёрниӧс окота помавны нималана коми гижысь Владимир Васильевич Тиминлӧн пасйӧдъясӧн. Колӧ шуны, сійӧ 1989 восянь зілис коми войтыр ӧтмунӧмын. «Коми войтырлӧн медводдза чукӧртчылӧм тӧдчӧдіс: 1. Автономия миян котыртӧма вужвойтыр ним серти. 2. Вӧр-ва да став мупытшса озырлуныс – республиканымлӧн медводдза эмбур. 3. Ыджыд могӧн лыддьыны коми сикт кыпӧдӧм да сиктса йӧзлысь ӧломсӧ бурмӧдӧм. 4. Пыртны школаясӧ, шӧр да вылыс тшупӧда велӧдчанінъясӧ коми кыв, литература да история велӧдӧм. Бӧр ловзьӧдны коми шкӧла. 5. Лыддьыны быд кадся уджӧн коми газет, книга лэдзӧм, тӧждысьны, медым чужан кывным колана мында юргис телевидениеын, радиоын, театрын. Вайӧді сӧмын ӧткымын индалӧм могсӧ. Мый вӧчӧма да мый абу? Лыддьӧдлӧм могъясысь тайӧс асьныд аддзанныд. Ёна ыджыд вермӧмъяс, тыдалӧ, водзынӧсь на... Колӧ миянлы ставнымлы зільджыка уджавны, чорыдджыка кутчысьны республикаын коми кыв, литература да культура сӧвмӧдӧмӧ. Помалі И. Куратовлӧн кывъясӧн: 
“Ичӧт буръяс миян лунӧ.
Колӧджык тай вӧчны уна!”» (В.Тимин) 
Аттьӧ!